Karaczan turecki
Periplaneta lateralis
Poradnik poświęcony hodowli karaczana tureckiego
Karaczan turecki (Periplaneta lateralis) jest jednym z szybciej przemieszczających się karaczanów, które można napotkać w domowych hodowlach owadów. Z uwagi na swoje dobre zdolności reprodukcyjne, popularne turki są wykorzystywane jako karmówka dla zwierząt egzotycznych takich jak np. agamy brodate, pająki i modliszki. W przeciwieństwie do innych gatunków karaczanów, pancerz chitynowy karaczana tureckiego nie jest tak twardy, więc mniejsze i młodsze zwierzęta bez problemu radzą sobie z jego zjedzeniem. Z tekstu dowiesz się jak rozpocząć własną hodowlę karaczana tureckiego.
Hodowla karaczana tureckiego - w skrócie dla leniuchów
Jeśli nie chcesz czytać całego tekstu, w tabeli poniżej umieściłem najważniejsze informacje potrzebne do hodowli karaczana tureckiego:
| Informacja | Opis |
|---|---|
| Długość dorosłego osobnika | Do 3 cm |
| Miejsce hodowli | Wysokie plastikowe pudło z gładkimi ściankami (nie musi mieć pokrywy) |
| Wielkość pojemnika | 60x40x40 cm dla 4 tys. osobników |
| Wyposażenie pojemnika | Pionowo ułożone nieużywane wytłoczki do jaj, pojemniczek na suchy pokarm |
| Podłoże | Nie jest konieczne, chyba, że chcemy inkubować jaja, wówczas należy zastosować mieszankę torfu i włókna kokosowego |
| Ogrzewanie i temperatura | 27-32 stopni dla szybkiego rozrodu, dodatkowe dogrzewanie w postaci maty grzewczej |
| Wilgotność | 50-70%, podłoże do inkubacji powinno być wilgotne |
| Pokarm | Płatki owsiane, sucha karma dla psów lub kotów, twarde warzywa i owoce |
| Rozmnażanie | Ooteka inkubowana poza zbiornikiem w inkubatorze w temperaturze 27-32 stopnie na wilgotnym podłożu (wyższa skuteczność klucia) lub w pojemniku hodowlanym w wilgotnym podłożu (niższa skuteczność z uwagi na potencjalny kanibalizm) |
Występowanie karaczana tureckiego w naturze
Karaczan turecki występuje w naturze na kilku kontynentach, przede wszystkim w Azji Środkowej i Zachodniej, łańcuchu górskim Kaukazu oraz północno-wschodniej Afryce. Spotkać można go w krajach takich jak Afganistan, Azerbejdżan, Egipt, Indie, Iran, Irak, Izrael, Jordania, Libia, Palestyna, Pakistan, Arabia Saudyjska, Sudan, Zjednoczone Emiraty Arabskie. W ostatnich latach pojawiły się także doniesienia o obecności karaczana w Turcji oraz na Cyprze.
Karaczan występuje także w Ameryce Północnej na terenie Stanów Zjednoczonych. Prawdopodobnie przywędrował tam na sprzęcie wojskowym amerykańskiej armii, która powracała z Azji Środkowej.
Karaczan jest w wielu krajach uważany za szkodnika – z uwagi na fakt, że bezproblemowo adaptuje się w nowym środowisku, jego występowanie jest dość powszechne.
Karaczan trzyma się raczej ciemnych miejsc, zamieszkuje obszary wokół domów w miejscach gdzie może znaleźć schronienie, często można go spotkać pomiędzy kamieniami. Okres jego żerowania przypada głównie na noc. W sytuacjach stresowych, karaczan wyrzuca lepką maź, która ma odstraszać drapieżniki. Długość życia karaczana tureckiego wynosi 12 miesięcy.
Systematyka karaczana tureckiego |
|
Jak wygląda karaczan turecki?
Dorosłe osobniki karaczana tureckiego mierzą od 2 do 3 cm długości. Kolor dorosłego samca jest brązowo-pomarańczowy, czasami wpadający w czerwień lub jasnożółty, z kolei samice mają kolor ciemnobrązowy do czarnego. Karaczan posiada 3 pary odnóży pokrytych kolcami, parę czułek, a jego budowa ciała jest segmentowa, podobnie jak u innych gatunków karaczanów. Samce posiadają skrzydła w kolorze żółtym, które mogą wykorzystywać do wzlatywania, samice posiadają jedynie szczątkowe skrzydła, które nie dają im możliwości lotu. Charakterystyczną cechą karaczana tureckiego jest jego szybkie przemieszczanie się – z tego też względu często ucieka podczas karmienia lub z pojemnika hodowlanego, który jest niewłaściwie zabezpieczony.
Karaczany tureckie żyją w grupach i dużych skupiskach – wtedy czują się najbezpieczniej. W sytuacjach stresowych uwalniają substancję obronną o konsystencji kleju, której zadaniem jest odstraszenie drapieżnika, a w kontakcie z ludzką skórą substancja ta może być uczulająca.
Jak odróżnić samca od samicy karaczana tureckiego?
Różnice pomiędzy dorosłą samicą i samcem karaczana tureckiego są wyraźnie zauważalne, przy rozpoznawaniu płci należy zwrócić uwagę na następujące cechy:
- Ubarwienie – samce zwykle są koloru czerwonego do pomarańczowo-brązowego z żółtymi skrzydłami, natomiast samice są ciemnobrązowe do czarnych z kremowym paskiem na krawędzi skrzydeł.
- Budowa skrzydeł – samce posiadają długie żółte skrzydła pokrywające całe ciało i sięgające kawałek poza nie, samice mają je zredukowane i posiadają jedynie zawiązki.
- Kształt ciała – ciało samca jest smuklejsze i wydłużone, natomiast samica jest wyraźnie szersza.
- Budowa końcowej części odwłoka – odwłok samicy jest masywniejszy i część segmentów jest ukryta, u samca wszystkie segmenty są równomiernie rozłożone i wyraźnie widoczne.
Rozmnażanie karaczanów tureckich
Dorosłe osobniki karaczana tureckiego rozmnażają się bez problemu. Samiec po znalezieniu samicy skłania ją do kopulacji. Następnie karaczany są przyczepione do siebie odwłokami jeszcze przez kilkadziesiąt minut i wówczas dochodzi do zapłodnienia. Samica karaczana tureckiego jest jajorodna. W przeciwieństwie do innych gatunków karaczanów, nie nosi ooteki w swoim ciele aż do wyklucia młodych, a składa ją w podłożu lub przykleja do elementów wystroju w pojemniku. Od momentu złożenia ooteki do klucia młodych mija od 1 do 3 miesięcy, wiele zależy od temperatury inkubacji i wilgotności. Na jedną ootekę przypada zwykle ok. 30 jaj, a młode po wykluciu mają ok. 2-3 mm długości.
Sposobów rozmnażania i inkubowania jaj karaczana tureckiego jest wiele. Niezależnie od tego który sposób wybierzemy, na początek powinniśmy mieć przygotowany plastikowy pojemnik z odpowiednią wentylacją. W tym celu powinniśmy wyciąć otwory po 2 stronach pojemnika i w miejsce wyciętego plastiku wkleić siatkę o drobnych oczkach lub moskitierę. Ewentualnie możemy też wyciąć otwór w pokrywie i tam również wkleić siatkę.
W zależności od tego w jaki sposób będziemy chcieli inkubować jaja karaczana tureckiego możemy zastosować metodę z podłożem lub bez podłoża.
Jeśli będziemy chcieli wyjmować ooteki i inkubować je osobno poza zbiornikiem hodowlanym, lepiej nie stosować podłoża w formie torfu lub włókna kokosowego, a zamiast tego zostawić puste dno i umieścić w zbiorniku pionowo ułożone wytłoczki (ważne żeby były one świeże i nieużywane wcześniej np. do jajek, bo mogą się na nich znajdować drobnoustroje).
Wówczas łatwiej będzie nam odnaleźć ooteki znajdujące się albo na dnie albo na ściankach zbiornika lub wytłoczkach. Wyjęte ooteki możemy umieścić w osobnym pojemniczku, np. z wilgotnym wermikulitem lub namoczonym ręcznikiem papierowym i prowadzić inkubację poza stałą hodowlą. Jeśli chcemy inkubować ooteki w zbiorniku hodowlanym wówczas powinniśmy wyłożyć dno warstwą składającą się z torfu i włókna kokosowego.
W związku z tym, że ooteki do prawidłowej inkubacji wymagają wysokiej wilgotności na poziomie 70% (w zbyt suchym środowisku mogłyby wyschnąć i obumrzeć), zadaniem podłoża będzie przetrzymywanie wody. Owady będą chętnie składać ooteki w podłożu, więc ich wybieranie z ciemnego podłoża może być w takim przypadku mozolne. W tym przypadku lepiej nie stosować wytłoczek, ponieważ z uwagi na wilgotność będą namakać i pleśnieć. Zamiast tego można użyć dużych kawałków kory. W tym przypadku trzeba również zadbać o wentylację, tak by nadmiar wilgoci uchodził z pojemnika.
Do właściwej inkubacji będziemy musieli też zadbać o temperaturę. Ta najlepiej żeby mieściła się w granicach 27-32 stopni. Wyższa temperatura przyspiesza metabolizm i wzrost owadów. By ją osiągnąć możemy zastosować matę grzewczą z termostatem, którą przyklejamy do jednej z bocznych ścianek pojemnika.
Wylęg karaczana tureckiego
Wylęg karaczana tureckiego jest bardzo drobny (świeżo wykluty ma 2-3 mm długości), ruchliwy i szybko zaczyna żerować. Świeżo wyklute osobniki są bardzo jasne, prawie przezroczyste lub kremowe. W ciągu kilku godzin ciemnieją do koloru brązowego.
Świeżo wyklute karaczany tureckie są ekstremalnie ruchliwe i szybkie – od razu po wyjściu z ooteki rozbiegają się we wszystkich kierunkach w poszukiwaniu schronienia. Reagują bardzo silnie na światło i wibracje, dlatego w hodowli niemal natychmiast chowają się w najciemniejsze i najciaśniejsze zakamarki.
W odróżnieniu od wielu innych gatunków, młode shelfordella lateralis nie są stadne – nie trzymają się razem, tylko rozpraszają po pojemniku. Są aktywne głównie nocą, ale nawet w ciągu dnia potrafią być bardzo dynamiczne, jeśli zostaną zaniepokojone. Dzięki swoim zdolnościom ruchowym i niewielkiemu rozmiarowi potrafią przecisnąć się przez bardzo wąskie szczeliny, dlatego pojemnik hodowlany musi być dobrze zabezpieczony.
Co ważne – nie wykazują zachowań kanibalistycznych i mogą bezpiecznie przebywać z dorosłymi osobnikami. Nie potrzebują szczególnych warunków opieki po wylęgu – wystarczy zapewnić im suchą kryjówkę, dostęp do pokarmu i odpowiednią temperaturę.
Co je karaczan turecki?
Podobnie jak inne gatunki karaczanów, karaczan turecki jest gatunkiem wszystkożernym. Podstawą jego diety w domowej hodowli powinny być suche produkty zbożowe takie jak płatki owsiane, otręby, śruta zbożowa, ziarna lub ich mieszanki. Najlepiej umieścić je w osobnym pojemniku a nie jako podłoże, wówczas łatwiej będzie nam dbać o czystość sprzątając pojemnik.
Źródłem wody powinny być przede wszystkim owoce i warzywa, takie jak na przykład jabłka, śliwki, gruszki, banany, marchew, ogórek, buraki, pietruszka, kapusta, cukinia, seler, rzodkiew, dynia, rzepa.
Oprócz tego powinniśmy karaczanom tureckim dostarczyć pokarm zawierający białko, może to być na przykład sucha karma dla psów i kotów lub pokarm dla rybek. Owad może także spożywać surowe mięso, ale w temperaturze pokojowej zacznie się ono dość szybko psuć i śmierdzieć, więc przy małej kolonii jest to po prostu niepraktyczne.
Przeczytaj także: Co jedzą karaczany? Spis pokarmów, które możesz podawać karaczanom w swojej hodowli
Hodowla karaczana tureckiego w domu - jak się przygotować?
Pojemnik z wentylacją to podstawa
Pojemnik do hodowli karaczana tureckiego powinien być wysoki, gładki i dobrze wentylowany. Choć karaczan nie przemieszcza się po pionowych powierzchniach, mikropęknięcia i drobne ryski mogą stanowić dla niego podporę do wspinania.
W pojemniku powinniśmy umieścić pionowo postawione wytłoczki do jaj, po których owady będą mogły chodzić, pionowe ustawienie zapewni również czystość, bo wszystkie nieczystości i odpady będą spadać na dno zbiornika. Karaczany będą również wykorzystywać wytłoczki do przyklejania ootek zawierających młode. Wytłoczki powinny być świeże i nieużywane, ponieważ takie, w których wcześniej były jaja mogą mieć na sobie drobnoustroje takie jak salmonella, które przeniosą się na hodowlę, a w następnej kolejności na zwierzęta, które będziemy karmić karaczanem tureckim.
Dla hodowli liczącej 3-5 tysięcy dorosłych osobników karaczana tureckiego wystarczające będzie pudło o wymiarach 60x40x40 cm. Może to być plastikowe pudło z wyciętymi otworami wentylacyjnymi po obu stronach lub w pokrywie. W miejsce wyciętego otworu możemy wkleić siatkę metalową o małych oczkach lub moskitierę.
Jakie podłoże wybrać do hodowli karaczana tureckiego?
W zależności od sposobu inkubacji jaj, w pojemniku może być podłoże lub możemy z niego zupełnie zrezygnować stosując wyłącznie pionowo ułożone wytłoczki, które będą stanowić przestrzeń do życia dla karaczanów tureckich. Brak podłoża ułatwi także sprzątanie – odchody będą spadać na dno pudła i łatwiej będzie je usunąć.
Jeśli ooteki będą inkubowane w głównym zbiorniku, na dno powinniśmy wyłożyć mieszankę torfu i włókna kokosowego – wystarczy warstwa 2-3 cm. Taką mieszankę należy delikatnie nawadniać, tak by wilgotność w zbiorniku była na poziomie 50-60%.
Płatki owsiane lub inne suche produkty pochodzenia zbożowego mogą znajdować się osobnym pojemniku. Niektórzy stosują płatki owsiane jako podłoże i wówczas jest ono jednocześnie pokarmem, ale dla zachowania higienicznych warunków lepiej korzystać z osobnych pojemników, zwłaszcza przy wysokiej wilgotności.
Ogrzewanie hodowli karaczana tureckiego
Zakres temperatur, które tolerują karaczany tureckie to 23-32 stopnie. Jeśli chcemy pobudzić ich wzrost i skłonić do rozmnażania powinniśmy trzymać się górnego zakresu temperatur – 27-32 stopnie. W tym celu koniecznie powinniśmy zamontować matę grzewczą z termostatem poza pojemnikiem na jednej ze ścianek lub jeśli pojemnik jest duży, może być postawiony na matę grzewczą. Ogrzewanie powinno działać 24 godziny na dobę.
Jakiej wilgotności potrzebują karaczany tureckie?
Dla zachowania wilgotności na poziomie 50-70% powinniśmy spryskiwać ścianki zbiornika hodowlanego. Jeśli inkubujemy ooteki wewnątrz zbiornika, ważne, żeby podłoże było wilgotne. Wyższa wilgotność ułatwia karaczanom linienie, ale nie należy też z nią przesadzać, bo skutkiem tego może być pleśnienie pożywienia znajdującego się w pudle.
Ile kosztują karaczany tureckie?
Karaczan turecki występuje zarówno w formie wylęgu jak również młodych i dorosłych osobników. Cena zależy od hodowli, w której się zaopatrujemy jak również od zakupowanej ilości i wygląda to następująco:
Ilość karaczana tureckiego | Cena karaczana tureckiego |
50 osobników | 10-15 zł |
100 osobników | ok. 20 zł |
200 osobników | 30-40 zł |
300 osobników | ok. 50 zł |
500 osobników | 60-70 zł |
1000 osobników | ok. 120 zł |
Karaczany tureckie w diecie zwierząt egzotycznych
Karaczan turecki choć bardzo szybki, jest też bardzo pożywny, a jego chitynowy pancerz nie jest tak twardy jak u innych gatunków owadów karmowych, więc jest często podawany wielu gatunkom zwierząt egzotycznych.
Agama brodata i karłowata
Karaczany tureckie bardzo szybko biegają, a ich ruch pobudzi instynkty łowieckie u gatunków takich jaka agama brodata i karłowata. Dodatkowo struktura ciała karaczana jest miękka, więc jaszczurki poradzą sobie ze zjedzeniem owada bez problemu.
Gekon lamparci i gekon orzęsiony
Wielu posiadaczy i hodowców gekonów orzęsionych i lamparcich wykorzystuje w codziennej diecie karaczana tureckiego, który dostarcza im białka i składników odżywczych.
Ptaszniki
Karaczan turecki może być podawany młodym pająkom, które potrzebują drobnego pokarmu zwierzęcego.
Ptaki ozdobne i papugi
Choć wiele gatunków ptaków ozdobnych i papug żywi się przede wszystkim ziarnami i warzywami, dla urozmaicenia diety warto podawać im także karaczany tureckie, które dostarczą im białka.
Modliszki i pluskwiaki
Owady drapieżne, takie jak modliszki i pluskwiaki bez problemu poradzą sobie z karaczanem tureckim i możemy go podawać bez obaw.
Żaby
Wiele gatunków żab, np. żaba rogata powinny mieć dietę składającą się z żywych owadów. Karaczan turecki będzie odpowiednim wyborem do codziennego karmienia.
Skontaktuj się
Chcesz podzielić się swoimi doświadczeniami lub nawiązać współpracę? A może potrzebujesz wskazówek jak rozpocząć własną hodowlę owadów karmowych? Skontaktuj się z nami!