Drewnojad
Zophobas morio
Drewnojad - domowa hodowla - poradnik
Drewnojad (Zophobas morio) a w szczególności jego stadium larwalne stanowi pokarm dla wielu zwierząt egzotycznych. Jest większy niż mącznik młynarek, więc może być jednym ze składników diety większych jaszczurek i egzotycznych zwierząt, które mają duże zapotrzebowanie na białko i tłuszcze. Domowa hodowla drewnojada jest możliwa i nie jest wcale trudna, ale warto trzymać się zasad związanych z jego chowem. W tekście oprócz podstawowych informacji o drewnojadzie, znajdziesz także poradnik jak poprowadzić własną hodowlę, którą później będzie można wykorzystać do karmienia zwierząt egzotycznych.
Występowanie drewnojada w naturze
Obszarem naturalnego występowania drewnojada jest Ameryka Środkowa i Południowa.
W naturze larwy drewnojada żerują na rozkładającej się roślinności, którą stanowią liście, kora drzew oraz gnijące szczątki pochodzenia organicznego w tym szczątki zwierząt. Dorosłe chrząszcze drewnojada żerują zarówno w ciągu dnia jak i w nocy. Zwykle szukają chłodnych, wilgotnych i ciemnych miejsc, szczególnie kiedy panują wysokie temperatury i jest gorąco.
Do znajdowania pożywienia wykorzystują głównie czułki, które pozwalają wyłapywać zapach z otoczenia. Dorosłe chrząszcze mają skrzydła, ale wolą żyć przy ziemi, gdzie żerują na zgniłych lub świeżych owocach, warzywach i roślinach. Jeśli chrząszcz drewnojada zostanie przestraszony, może wypuścić biały płyn zza głowy, który ma nieprzyjemny zapach odstraszający drapieżniki.
Systematyka drewnojada |
|
Jak wygląda drewnojad?
Drewnojad różni się wyglądem w zależności od stadium, w którym się znajduje. W swoim życiu po wykluciu z jaja przechodzi przez 3 fazy – larwę, poczwarkę i imago. Opis każdego ze stadiów znajdziesz poniżej.
Larwa drewnojada
Larwa drewnojada ma wydłużone ciało pokryte pancerzem chitynowym z wyraźnie zaznaczoną segmentacją. Kolor larwy można określić jako jasnobrązowy wpadający w piaskowy lub pomarańczowy. Przód i tył ciała drewnojada ma wyraźnie zaciemniony kolor. Larwa posiada 3 pary odnóży, które są umiejscowione z przodu ciała.
Po wykluciu z jaja larwa ma maksymalnie kilka milimetrów i wraz z kolejnymi wylinkami rośnie, osiągając maksymalny rozmiar 3-6 cm. Po zrzuceniu wylinki larwa ma kolor białokremowy, ciało drewnojada jest też bardzo miękkie i wrażliwe na dotyk. W ciągu kilku godzin od zrzucenia skóry, nowy pancerz twardnieje i kolor staje się piaskowy.
Larwy drewnojada przebywające w dużym zagęszczeniu rzadko kiedy ulegają przepoczwarzeniu. Dopiero odosobnienie sprawia, że owad skręci się i przeobrazi w poczwarkę. Jeśli tego nie zrobimy, owad pozostanie w stadium larwy do 6 miesięcy i zdechnie nieprzeobrażona.
To właśnie larwa drewnojada jest najczęściej wykorzystywana jako pokarm dla zwierząt egzotycznych.
Poczwarka drewnojada
Przed przeobrażeniem w poczwarkę, larwa drewnojada skręca się – oznacza to, że jest gotowa do zmiany swojej formy. Co ważne, larwy drewnojada trzymane w dużym zagęszczeniu rzadko kiedy przeobrażają się, dopiero oddzielenie ich od grupy, np. umieszczając w małym pojemniczku pozwoli im bezpiecznie przejść proces metamorfozy. Po skręceniu, owad zacznie tworzyć kokon, który stwardnieje tworząc ochronną skorupę. Kolor drewnojada w tym stadium jest jasnobrązowy. Poczwarka nie przemieszcza się, jednak w bezpośrednim kontakcie, np. po dotknięciu palcem, będzie wykonywać ruchy rozprężające.
Sam proces przeobrażenia z larwy do poczwarki trwa do 14 dni. Następnie po kolejnych 2 tygodniach poczwarka przemienia się w formę dorosłą – chrząszcza.
Poczwarka również może być zjadana przez zwierzęta egzotyczne – będzie posiadać ona dodatkowe walory smakowe, a niektóre ze zwierząt zjadają je chętniej niż larwę.
Imago drewnojada
Imago to dorosła forma drewnojada, która jest chrząszczem. Jego kolor jest całkowicie czarny, jedynie bezpośrednio po przeobrażeniu z poczwarki jest biały, z czasem kolor brązowieje, a następnie pancerz całkowicie twardnieje i staje się czarny. W okresie twardnienia pancerza ciało drewnojada jest podatne na deformacje, więc najlepiej unikać nadmiernego zagęszczenia w zbiorniku.
Dorosły drewnojad osiąga do 3 cm długości i posiada 3 pary nóg. Żuk ma wyraźnie zarysowaną głowę z dwoma czułkami, a całe ciało składa się z 3 segmentów.
Przy bezpośrednim kontakcie z żukiem (np. dotykając go palcem) wyczuwalny będzie charakterystyczny nieprzyjemny zapach, który jest mechanizmem obronnym owada przed drapieżnikami.
Imago drewnojada żyje maksymalnie do roku – w tym stadium owad składa jaja, które rozpoczynają cykl życia kolejnego pokolenia.
Żuków nie należy podawać do jedzenia zwierzętom egzotycznym – najczęściej nie będą one zainteresowane spożyciem dorosłego drewnojada.
Dymorfizm płciowy drewnojada
Płeć drewnojada jest możliwa do szybkiego rozpoznania dopiero w stadium imago (dorosłego żuka). Różnic należy szukać przy aparacie gębowym owada. Samiec będzie posiadał na górnej części aparatu gębowego charakterystyczne półokrągłe wycięcie z błonką. Samica nie będzie posiadać takiego wycięcia i struktura będzie całkowicie gładka taka jak na pozostałej części głowy.
Rozmnażanie drewnojada
Rozmnażanie drewnojada w warunkach domowych jest bardzo proste. Warto odnotować, że rozmnażają się wyłącznie chrząszcze, które na czas rozmnażania warto oddzielić od larw. Aby zapewnić najwyższą jakość reprodukcji owady powinny mieć zapewniony pokarm i wodę. Temperatura na poziomie 30 stopni pobudzi je dodatkowo do rozmnażania. Dorosły samiec (żuk) po napotkaniu samicy wchodzi na nią i dochodzi do kopulacji, a po około 2 tygodniach samica zaczyna składać jaja w podłożu. W ciągu swojego życia, samica składa nawet do 1000 jaj. Larwy drewnojadów zaczynają kluć się w ciągu 2-4 tygodni od złożenia jaj.
Aby zapewnić przepoczwarzenie, należy oddzielić drewnojada od grupy i włożyć do osobnego pojemniczka – mogą to być np. pojemniki na sos do pizzy. W takim odosobnionym i bezpiecznym środowisku, drewnojad będzie mógł przeobrazić się bez obaw, że zostanie pogryziony lub zjedzony przez inne osobniki. Łatwe do zauważenia będzie jego skręcenie, które oznacza, że wkrótce przemieni się w poczwarkę. Larwy drewnojada, które przebywają w grupie rzadko kiedy będą chciały się przepoczwarzać z uwagi na duże niebezpieczeństwo.
Drewnojada w stadium imago (żuka) możemy przenieść do nowego pojemnika hodowlanego, w którym rozpoczniemy rozmnażanie nowej populacji. Larwy drewnojada mogą żywić się również jajami swojego gatunku, dlatego lepiej oddzielać żuki od larw, aby maksymalizować sukces rozrodczy. Dorosły drewnojad żyje ok. 8 miesięcy i w tym czasie będzie mógł się nieustannie rozmnażać.
Co je drewnojad?
Dieta drewnojada jest bardzo mocno zbliżona do diety mącznika młynarka. Jest to owad wszystkożerny, więc możemy mu podawać warzywa, owoce, pokarmy zbożowe oraz pokarm zwierzęcy. Należy jednak pamiętać, że to co podajemy drewnojadowi będzie później jeść również zwierzę, dla którego będzie on stanowić karmę. Z tego powodu pokarm dla drewnojada powinien być dobierany ostrożnie.
Podstawowym składnikiem diety drewnojada są suche produkty zbożowe, takie jak płatki owsiane, ziarna, otręby, śruta zbożowa lub mieszanki zbożowe. Większość takich pokarmów jesteśmy w stanie kupić w dowolnym sklepie spożywczym. Ja najczęściej stosuję płatki owsiane. Suchy pokarm należy umieścić na dnie pojemnika hodowlanego – będzie on stanowić zarówno ściółkę, w której będą składać jaja jak i karmę dla drewnojadów.
Źródłem witamin, mikroelementów i wody w diecie drewnojada są owoce i warzywa. Przed podaniem należy je dokładnie umyć i osuszyć. Nie należy przesadzać z ilością mokrego pokarmu, wówczas unikniemy rozwoju pleśni.
Warzywa, które można podawać drewnojadowi to m.in.:
- marchew,
- buraki,
- pietruszka,
- kapusta pekińska,
- cukinia,
- seler,
- rzodkiew,
- dynia,
- rzepa,
- ogórek.
Owoce, które może zjeść drewnojad w domowej hodowli to m.in.:
- jabłka,
- gruszki,
- banany,
- brzoskwinie,
- nektarynki,
- truskawki,
- kiwi.
Najlepiej przetestować różne rodzaje warzyw i podawać te, które owady najchętniej zjadają. Ja osobiście kieruję się przede wszystkim ceną owoców i warzyw – najtaniej zawsze wypada marchew, buraki i jabłka.
Dodatkowym źródłem białka może być np. sucha karma dla psów i kotów lub pokarm dla rybek. Suplementacja białkiem pochodzenia zwierzęcego zmniejsza kanibalizm w hodowli, na który szczególnie narażone są drewnojady świeżo po wylince, kiedy ich pancerz jeszcze nie jest utwardzony. Resztki niezjedzonego pokarmu białkowego należy usunąć w razie braku zainteresowania ze strony drewnojadów, aby uniknąć pojawienia się roztoczy.
Pokarm, którym karmimy larwy i chrząszcze jest dokładnie taki sam i nie występuje tu rozróżnienie diety w zależności od stadium.
Hodowla drewnojada
Pojemnik do hodowli drewnojada
Rozpoczynając domową hodowlę drewnojada powinniśmy zaopatrzyć się w pojemnik. Najczęściej wykorzystywane są wysokie plastikowe pudła ze ściankami o odpowiedniej grubości, tak by drewnojady nie były w stanie ich przegryźć (larwy mają bardzo silny aparat gębowy). Sama wielkość pojemnika powinna być dopasowana do wielkości populacji – dla populacji liczącej kilkaset osobników wystarczające będzie pudło o wymiarach 60x40x40 cm. Ścianki powinny być gładkie i bez zarysowań, by zapobiec wspinaniu się i ucieczce owadów.
Podłoże
Jako podłoże w pojemniku powinniśmy wykorzystać suchy pokarm, a więc otręby, płatki lub inne mieszanki produktów zbożowych. Wystarczająca będzie warstwa ok 2-3 cm. Larwy będą mogły spożywać taki pokarm, zakopać się w nim i jednocześnie składać w nim jaja. Podłoże powinno pozostać suche – wilgoć może prowadzić do rozwoju pleśni, roztoczy i grzybów.
Ogrzewanie
Drewnojad toleruje szeroki zakres temperatur od 2o do 33 stopni. W hodowli wystarczająca będzie temperatura pokojowa mieszcząca się w przedziale od 20 do 25 stopni. W wyższych temperaturach owad szybciej się rozwija, ale co za tym idzie – żyje on również krócej.
Wyższe temperatury sprzyjają także rozmnażaniu, dlatego jeśli chcemy trzymać się bliżej górnej zakresu, możemy zamontować matę grzewczą na zewnątrz pojemnika przyklejając ją do jednej ze ścianek.
Ile kosztuje drewnojad? Cena drewnojada
Drewnojad rzadko kiedy jest sprzedawany na sztuki, najczęściej jego ilość jest wyrażania w mililitrach lub litrach. Ceny drewnojada mieszczą się mniej więcej w poniższych zakresach:
Ilość drewnojada | Cena drewnojada |
| 100 ml | 10-12 zł |
| 250 ml | 18-20 zł |
| 500 ml | 27-32 zł |
| 1 litr | 50-60 zł |
Jakie zwierzęta mogą jeść drewnojada?
Larwa drewnojada jest bogatym źródłem białka i tłuszczu, co sprawia, że jest wykorzystywana jako pokarm dla zwierząt, w szczególności tych egzotycznych. Oto niektóre z nich:
Jaszczurki
Drewnojad powinien być traktowany jako przysmak w diecie jaszczurek, ponieważ z uwagi na wysoką zawartość tłuszczy może prowadzić do otyłości i otłuszczenia narządów wewnętrznych. Jest on szczególnie popularny przy takich gatunkach jak agama brodata, gekon orzęsiony, gekony lamparci i legwan zielony. Niektóre jaszczurki chętnie zjedzą także poczwarkę drewnojada.
Gryzonie
Wiele gatunków gryzoni, takich jak koszatniczki, chomiki, myszy, myszoskoczki, szynszyle i popielice, może spożywać larwy drewnojada. Dodanie ich do diety dostarcza dodatkowego białka i urozmaica codzienny jadłospis. Ważne aby podawać drewnojada w umiarkowanych ilościach, aby uniknąć problemów zdrowotnych związanych z nadmiarem tłuszczu.
Pająki
Drewnojady to świetne źródło pożywienia dla wielu ptaszników i skakunów, zwłaszcza na wczesnych etapach rozwoju tych pająków, kiedy potrzebny jest drobniejszy pokarm. W takiej sytuacji warto podawać niewielkie larwy, aby młody pająk mógł sobie z nimi poradzić.
Ptaki
Larwy drewnojada mogą uzupełnić jadłospis wielu gatunków egzotycznych ptaków, często hodowanych w warunkach domowych, takich jak amadyny, zeberki, kanarki, astryldy i papugi. Dzięki wysokiej zawartości białka stanowią one urozmaicenie diety, a ptaki chętnie zjadają je zarówno w formie żywej, jak i suszonej. By uniknąć kłopotów żołądkowych u ptaków, powinniśmy podawać świeże larwy.
Drewnojad może być także podawany drobiowi – kurom, kaczkom, bażantom, pawiom i innym ptakom, które hodujemy na zewnątrz.
Owady mięsożerne
Owady mięsożerne to kolejna grupa zwierząt, które mogą jeść drewnojada. Raz na jakiś czas owad może urozmaicić dietę modliszki lub pluskwiaków. Pamiętajmy jedynie o dopasowaniu wielkości drewnojada do wielkości owada, tak by role drapieżnika i ofiary nie odwróciły się.
Egzotyczne ssaki
Drewnojad jest doskonałym przysmakiem dla ssaków, które są trzymane jako zwierzęta domowe. Mogą go spożywać jeż afrykański lub lotopałanka, trzeba jednak pamiętać o tym by pokarm podawać rozważnie, ponieważ drewnojad ma wysoką zawartość tłuszczy i może prowadzić ssaki do otyłości.
Ryby
Drewnojad znalazł swoje zastosowanie również w wędkarstwie, gdzie może służyć jak przynęta na ryby, np. pstrągi.
Skontaktuj się
Chcesz podzielić się swoimi doświadczeniami lub nawiązać współpracę? A może potrzebujesz wskazówek jak rozpocząć własną hodowlę owadów karmowych? Skontaktuj się z nami!