Mącznik młynarek
Tenebrio molitor
Poradnik poświęcony hodowli mącznika młynarka
Mącznik młynarek (Tenebrio molitor), a konkretnie jego larwa jest szeroko wykorzystywana w terrarystyce jako pokarm, który jest źródłem białka i substancji odżywczych dla egzotycznych zwierząt. Mącznik znajduje się w diecie jaszczurek, pająków, ptaków, innych owadów (np. modliszek) oraz gryzoni, a od niedawna został również zakwalifikowany jako bezpieczne źródło białka, które może spożywać człowiek. Hodowla mącznika młynarka w domowych warunkach nie jest trudna, nie wymaga również wiele miejsca, dlatego wielu posiadaczy zwierząt egzotycznych decyduje się na posiadanie i rozmnażanie własnej populacji owadów. W tekście znajdziesz kompletne informacje dotyczące mącznika młynarka oraz dowiesz się jak poprowadzić własną hodowlę. Jest to poradnik napisany na bazie mojego doświadczenia, więc masz pewność, że jeśli będziesz postępować według kroków, Twoja hodowla mącznika będzie się rozwijać i rozmnażać.
Gdzie spotkasz mącznik młynarka w naturze?
Mącznika młynarka można napotkać na całym świecie – występuje on w Europie, Afryce, Ameryce Północnej i Południowej, Azji oraz Australii. Jego populacji nie napotkano jedynie na Antarktydzie.
W naturze można go napotkać w ściółce leśnej – pod kamieniami, gałęziami oraz na próchniejących częściach drzew. Jego pożywieniem są rozkładające się liście, trawy i gałęzie, w jego diecie znajduje się także padlina. Owady aktywne są głównie w nocy, choć można je napotkać również w ciągu dnia.
W rolnictwie mącznik jest postrzegany jako szkodnik, który wyniszcza uprawy. Mącznik młynarek jest często napotykany w miejscach zagospodarowanych przez człowieka – w magazynach, domach i młynach. Można go także napotkać żerującego wśród zwierząt gospodarskich (chlewnie, obory, kurniki) oraz w miejscach składowania żywności, ziarna i plonów.
Systematyka mącznika młynarka |
|
Wygląd mącznika młynarka - opis wszystkich stadiów
Mącznik młynarek po wykluciu z jaja przechodzi w swoim rozwoju przez 3 stadia – larwę, poczwarkę oraz imago. Każde ze stadiów zostało opisane poniżej.
Larwa mącznika
Budowa larwy jest dość prosta. Posiada ona wydłużone ciało pokryte pancerzem chitynowym z wyraźnie zarysowanymi segmentami. Kolor larwy można określić jako jasnobrązowy wpadający w piaskowy. Larwa posiada trzy pary odnóży. Po wykluciu z jaja mącznik jest bardzo mały i ma ok. 2 mm długości. Larwa dorasta zrzucając skórę, a wraz z linieniem staje się coraz większa i przy jednym z ostatnich stadiów tuż przed przemianą w poczwarkę osiąga długość 2-3 cm. W stadium larwy, mącznik linieje nawet do 20 razy. Po zrzuceniu wylinki larwa ma kolor białokremowy, jej ciało jest też bardzo miękkie i wrażliwe na dotyk. W ciągu kilku godzin pancerz mącznika twardnieje i kolor staje się piaskowy. Okres rozwoju od wyklucia do przepoczwarzenia trwa zwykle ok. 2 miesięcy.
To właśnie larwa mącznika młynarka jest wykorzystywana jako pokarm dla zwierząt egzotycznych.
Poczwarka mącznika
Po osiągnięciu odpowiedniej wielkości i zmagazynowaniu wystarczającej ilości substancji odżywczych larwa ulega przeobrażeniu w poczwarkę. Tuż przed przeobrażeniem, larwa mącznika zacznie skręcać się – oznacza to że jest gotowa na przemianę. Poczwarka ma ok. 2 cm długości i kształt litery C, a jej kolor staje się jasnokremowy. W tym stadium mącznik nie będzie się w stanie przemieszczać i pozostaje w spoczynku, jednak przy dotyku będzie wykonywać ruchy rozprostowujące i zginające.
Poczwarkę mącznika młynarka również można podawać jako pokarm zwierzętom egzotycznym. Niektóre zwierzęta spożywają go w takiej formie chętniej niż w formie larwy.
Imago mącznika
Imago to dorosła forma mącznika młynarka, która jest chrząszczem. Posiada on parę skrzydeł z pokrywami oraz 3 pary nóg, a jego ciało jest pokryte pancerzem, który zmienia swój kolor w zależności od wieku. Bezpośrednio po przeobrażeniu, żuk ma kolor biały, a wraz z twardnieniem pancerz staje się on brązowy, a następnie czarny. Bezpośrednio po przeobrażeniu żuk jest podatny na obrażenia – jeśli pojawią się urazy, może to prowadzić np. do niewłaściwego uformowania skrzydeł. Imago mącznika młynarka ma długość 1,5-2 cm.
Imago mącznika młynarka nie jest stosowane jako pokarm dla zwierząt egzotycznych. Wiele z nich nie jest zainteresowana jego spożyciem – wynika to z nieodpowiedniego odstraszającego smaku.
Jak rozpoznać płeć mącznika młynarka? Czy to możliwe?
Rozróżnienie płci mącznika jest możliwe do rozpoznania w stadium poczwarki. Samice posiadają na końcu odwłoka na spodniej części 2 ząbki, jeśli ich nie ma, mamy do czynienia z samcem.
U dorosłych osobników w stadium imago (chrząszczy) trudniej dostrzec różnice w płci – samce mają dłuższe nogi, dodatkowo mają bardziej wybrzuszone przedplecze.
W domowej hodowli mącznika rozpoznawanie płci nie będzie aż tak istotne, ponieważ przy populacji składającej się z kilkudziesięciu lub kilkuset osobników bez problemu znajdą się osobniki obu płci.
Rozmnażanie mącznika młynarka w domowych warunkach
Rozmnażanie mącznika młynarka w domowych warunkach nie powinno sprawiać kłopotów. Dorosły samiec (żuk) przeszukuje teren w poszukiwaniu samicy, jeśli uda mu się ją znaleźć, wchodzi na nią i dochodzi do kopulacji.
Kilka dni po kopulacji samica składa jaja do podłoża. W ciągu całego cyklu życia imago może być ich nawet 500. Po 1 do 3 tygodni od złożenia jaj, wykluwają się z nich młode larwy. Jaj nie musimy przekładać do osobnego pojemnika (z uwagi na ich rozmiar byłoby to wręcz niemożliwe) – rozwiną się one w środowisku, w którym zostaną zniesione. Jeśli będziemy dysponować początkową populacją składającą się z kilkudziesięciu/kilkuset osobników, to cały proces rozmnażania będzie się odbywał właściwie bez naszej ingerencji. Dla wygody warto jedynie odkładać owady w stadium poczwarki do osobnego pojemnika, tak by żuki po metamorfozie nie rozbiegły się i miały osobne środowisko do rozwoju od larw.
W tym celu warto mieć 2 pojemniki do hodowli mącznika – jedno w którym będą znajdować się larwy i drugi, w którym będziemy trzymać żuki.
Z czego powinna składać się dieta mącznika młynarka?
Mączniki powinny być karmione zarówno produktami pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego. Ważne jest jednak, żeby podawać im takie pokarmy, które mogą również spożywać zwierzęta, dla których mącznik będzie stanowić karmówkę.
Chociaż mącznika można hodować na jednym rodzaju pokarmu, np. na otrębach, taka monotonna dieta może negatywnie wpłynąć na przeżywalność larw, tempo ich wzrostu oraz płodność dorosłych owadów. Dlatego zaleca się urozmaicanie diety.
Do codziennego żywienia mącznika młynarka warto włączyć warzywa i owoce, które jednocześnie będą dla owadów źródłem wody i witamin. Doskonale sprawdzą się tu produkty łatwo dostępne, takie jak:
- warzywa – marchew, ogórek, buraki, pietruszka, kapusta pekińska, cukinia, seler, rzodkiew, dynia, rzepa,
- owoce – jabłka, śliwki, gruszki, banany.
Najpraktyczniej warto wybierać te warzywa i owoce, które akurat są najtańsze – owady, które hoduję najczęściej zjadają jabłka, marchew, buraki. Przed podaniem warzyw i owoców należy je dokładnie umyć, aby usunąć ewentualne zanieczyszczenia, takie jak kurz, resztki gleby czy pozostałości środków ochrony roślin. Bezpośrednio przed podaniem powinno się je osuszyć i pokroić na mniejsze kawałki. Niezjedzone resztki mokrego pokarmu należy usuwać po 24, najpóźniej po 48 godzinach, aby zapobiec rozwojowi wilgoci, pleśni i bakterii. Przy dużej populacji raczej to nie będzie konieczne, bo owady dość szybko zjedzą to co im podamy.
Podstawę diety mącznika stanowi pokarm suchy, który umieszczamy na dnie zbiornika (będzie on pełnić 2 funkcje – podłoża i pożywienia). Można stosować gotowe pasze lub przygotować własne mieszanki. Pokarm suchy mogą stanowić otręby, ziarna, płatki owsiane, śruta zbożowa lub ich mieszanki.
Aby zmniejszyć kanibalizm wśród larw, warto podawać także suchą karmę dla psa i kota lub pokarm dla rybek. Będą one łatwo dostępnym źródłem białka. Nie należy przesadzać z ilością takiego pokarmu – jeśli zbyt długo pozostanie niezjedzony, mogą rozwinąć się na nim roztocza.
Odpowiedni balans białka do węglowodanów wpływa na tempo wzrostu larw i efektywność przeprowadzenia pełnego cyklu życiowego. Zbyt niski poziom węglowodanów może wydłużyć czas tuczu larw, podczas gdy nadmiar kalorii, szczególnie pochodzących z tłuszczów, może prowadzić do zwiększonej śmiertelności larw i osłabienia ich układu immunologicznego.
Co przygotować do hodowli mącznika młynarka?
Pojemnik o odpowiedniej wielkości
Jeśli chcemy poprowadzić własną hodowlę mącznika młynarka, powinniśmy przygotować odpowiedni pojemnik. Może to być na przykład plastikowe pudło lub blacha piekarnicza o wysokości przynajmniej 10 cm, tak by owady nie uciekały. Pojemnik powinien być wykonany z trwałego tworzywa o gładkich ściankach, które zapobiega wspinaniu się i ucieczce owadów. Należy unikać pojemników z porysowanymi czy uszkodzonymi ściankami, ponieważ wówczas będą one stanowić wsparcie dla małych nóżek owada i w efekcie może nastąpić ucieczka.
Wielkość pojemnika powinna być dopasowana do wielkości kolonii, którą będziemy chcieli zakładać. Dla przykładu – dla 1000 mączników wystarczy pojemnik o wymiarach 60×40 cm.
Dla zapewnienia odpowiedniej cyrkulacji powietrza oraz ochrony przed szkodnikami i zanieczyszczeniami warto zastosować pokrywę z drobną siatką. Siatka powinna mieć oczka o średnicy nie większej niż 0,5 mm. Jeśli będziemy mieć wystarczająco wysoki pojemnik, pokrywa nie będzie konieczna.
Podłoże stanowiące środowisko życia
Podłoże w hodowli mącznika młynarka stanowi środowisko życia oraz główne źródło pożywienia dla owadów. Najczęściej stosuje się suche produkty zbożowe, takie jak otręby pszenne lub owsiane, płatki kukurydziane, ryżowe czy pokruszone ziarna zbóż. Można także wykorzystać pasze dla zwierząt, pod warunkiem że nie zawierają one substancji szkodliwych dla owadów.
Warstwa podłoża w pojemniku powinna mieć grubość około 3-4 cm, wówczas mącznik będzie mieć odpowiednią przestrzeń do żerowania.
Należy regularnie kontrolować wilgotność podłoża. Zbyt duża wilgotność może prowadzić do rozwoju pleśni, grzybów i roztoczy, które są szkodliwe dla mącznika młynarka.
Temperatura hodowli
Optymalna temperatura w hodowli mącznika młynarka mieści się w przedziale 25-28 stopni, ale przetrwają one również przy temperaturach od 20 do 30 stopni. Do utrzymania stałej temperatury można wykorzystać matę grzewczą z termostatem. Jeśli chcemy, by metabolizm mącznika zwolnił i dłużej zachował formę larwy, możemy go przechowywać w lodówce.
Larwy mącznika wytwarzają ciepło metaboliczne, zwłaszcza przy dużym zagęszczeniu, dlatego system ogrzewania powinien uwzględniać tę dodatkową produkcję ciepła, aby uniknąć przegrzania hodowli.
Jaka jest cena mącznika młynarka w hodowli?
Cena mącznika młynarka dostępnego w hodowlach najczęściej zależy od zakupionej ilości. Przy zakupieniu większej ilości można uzyskać korzystniejszą cenę. Ilość mącznika młynarka jest najczęściej wyrażana w mililitrach lub litrach, a jego cena wygląda następująco:
Ilość mącznika młynarka | Cena mącznika młynarka |
| 20 ml | 4 zł |
| 100 ml | 10-12 zł |
| 250 ml | 14-18 zł |
| 500 ml | 16-22 zł |
| 1 litr | 25-30 zł |
| 5 litrów | 140-160 zł |
| 10 litrów | 300 zł |
Jakie zwierzęta mogą mieć mącznika młynarka w swojej diecie?
Wiele zwierząt, które utrzymujemy w domu jako pupili może mieć w swojej diecie mącznika. Poniżej znajdziesz listę zwierząt, które mogą spożywać mącznika młynarka.
Jaszczurki
Mącznik młynarek może stanowić podstawę diety gekona lamparciego. Spożywać może go także agama brodata i gekon orzęsiony oraz wszystkie inne jaszczurki, które wymagają w diecie białka. Należy jednak uważać z nadmiernym przekarmianiem, ponieważ mącznik może być tuczący i mocno obciążający wątrobę niektórych jaszczurek.
Gryzonie
Wiele gatunków gryzoni, takich jak koszatniczki, chomiki, myszy, myszoskoczki, szynszyle i popielice, może spożywać mącznika młynarka. Dodanie go do ich diety dostarcza dodatkowego białka i urozmaica codzienny jadłospis. Ważne aby podawać mącznika w umiarkowanych ilościach, aby uniknąć problemów zdrowotnych związanych z nadmiarem tłuszczu.
Pająki
Mącznik młynarek może stanowić pokarm dla wielu gatunków ptaszników i skakunów, szczególnie dla młodych pająków, które wymagają drobnego pokarmu. W takim przypadku możemy podawać mniejsze larwy, tak by pająk był w stanie sobie z nimi poradzić i zjeść lub przekroić mącznika na pół i podać mniejszą porcję.
Ptaki
Mącznik znajdzie zastosowanie w diecie ptaków egzotycznych, które są popularne w domowej hodowli, np. amadyny, zeberki, kanarki, astryldy, papugi. Będą stanowić źródło białka i uatrakcyjnią jadłospis. Ptaki będą chętnie spożywać mącznika zarówno w formie żywej jak również suszonej. Najważniejsze, by mącznik był świeży, bo w innym wypadku może spowodować problemy żołądkowe u ptaków.
Również inne popularne ptaki wykorzystywane w chowie, takie jak przepiórki, kury, bażanty chętnie będą spożywać mącznika młynarka.
Owady mięsożerne
Modliszki i pluskwiaki to grupy owadów, które w swojej codziennej diecie mogą jeść mącznika.
Egzotyczne ssaki
Egzotyczne ssaki, takie jak np. jeż afrykański i lotopałanka mogą spożywać mącznika, który jest dla nich źródłem białka i tłuszczu.
Ryby
Mącznik jest wykorzystywany także jako karma dla niektórych gatunków ryb takich jak np. pielęgnice. Ryby mogą spożywać mącznika zarówno w formie żywej jak i suszonej.
Skontaktuj się
Chcesz podzielić się swoimi doświadczeniami lub nawiązać współpracę? A może potrzebujesz wskazówek jak rozpocząć własną hodowlę owadów karmowych? Skontaktuj się z nami!